Masz w garnku ugotowane ziemniaki i nie chcesz lepić klusek? Odlej wodę, ale zostaw jej około szklanki, rozsyp na wierzchu 3 czubate łyżki mąki pszennej i 1 czubatą łyżkę ziemniaczanej, przykryj i parz 10 minut na małym ogniu. Potem wystarczy tłuczek i prażuchy są gotowe, bez stolnicy i bez wałkowania.
Prażuchy, prażucha albo prażoki, nazwa zależy od domu, a danie jest wszędzie to samo. To proste, tanie i sycące jedzenie z polskiej wsi, zrobione z tego, co zwykle leży w spiżarni: ziemniaków i mąki.
Najpierw ziemniaki, potem szklanka wody w garnku
Biorę mączne ziemniaki, bo z nich masa udaje się najlepiej i dobrze łączy się z mąką. Obieram je, kroję w mniejsze kawałki i zalewam taką ilością wody, żeby ledwo je przykryła. Solę, zagotowuję i gotuję, aż widelec wchodzi bez oporu.
Teraz najważniejszy moment. Nie odcedzam ziemniaków do sucha, tylko odlewam część wody tak, żeby na dnie została mniej więcej szklanka wrzątku. To ona zrobi całą robotę z mąką.
- Rozsyp równo na ziemniakach 3 czubate łyżki mąki pszennej typ 450 lub 500.
- Dosyp 1 czubatą łyżkę mąki ziemniaczanej.
- Nie mieszaj, tylko przykryj garnek pokrywką.
- Trzymaj na małym ogniu przez około 10 minut.
Z takiej porcji najedzą się 3–4 osoby. Moja babcia też zawsze łączyła dwie mąki, a nie sypała samej pszennej, i ja zostałam przy jej sposobie.
Dlaczego w masie nie ma grudek?
Mąka nie trafia do zimnego ciasta, tylko leży na gorących ziemniakach nad wrzątkiem. Przez 10 minut pod pokrywką zaparza się w parze, więc nie zostaje surowa i nie zbija się w kulki, jak to bywa przy dosypywaniu jej do gotowego purée. Dlatego o prażuchach mówi się, że to kluski z zaparzonej mąki.
Po zdjęciu garnka z ognia sprawdzam, czy na dnie nie została woda. Jeśli tak, zlewam ją do kubka, ale nie wylewam, bo przyda się, gdyby masa wyszła za gęsta. Potem chwytam tłuczek do ziemniaków i ugniatam energicznie, aż ciasto zrobi się jednolite i gładkie, bez jednej białej smugi mąki.
To jedyny wysiłek w całym przepisie. Nie potrzeba stolnicy, wałka ani dodatkowej miski, wszystko dzieje się w tym samym garnku, w którym gotowały się ziemniaki.
Okrasa z cebulki albo boczku i kubek kefiru
Na okrasę wystarczą 2 cebule zeszklone na maśle albo kawałek wędzonego boczku wytopiony na skwarki. Którą wersję wybieram, zależy od tego, co akurat mam w lodówce.
Prażuchy nakładam łyżką prosto z garnka. Zanim nabiorę ciasto, zanurzam łyżkę w okrasie, wtedy masa łatwo z niej zjeżdża na talerz i nie przykleja się. Na koniec polewam wszystko resztą tłuszczu z cebulką lub skwarkami.
Do tego obowiązkowo szklanka kefiru albo maślanki. Tak jadłam prażuchy w dzieciństwie i do dziś nie wyobrażam sobie ich bez kwaśnego napoju obok. Z kefirem te kluchy dosłownie rozpływają się w ustach.
Co zrobić z prażuchami na drugi dzień?
Jeśli coś zostanie, nie wyrzucam. Następnego dnia kładę porcję na rozgrzaną patelnię i podgrzewam, aż spód lekko się przyrumieni. Taka odsmażana wersja smakuje równie dobrze jak świeża, a przyrumieniona skórka dodaje jej własnego charakteru.
