Jeśli twój domowy zakwas na wigilijny barszcz wychodzi płaski i za bardzo „buraczany”, dorzuć do słoika 4–5 tradycyjnych śliwek wędzonych dymem, na przykład suski sechlońskiej. Ziemisty posmak znika, a w jego miejsce pojawia się dymna, lekko karmelowa głębia. Tylko nie sięgaj po śliwki kalifornijskie, bo te się nie sprawdzą.
Wędzona czy kalifornijska? Różnicę widać już na półce
Na zdjęciu niżej widać obie śliwki obok siebie. To porównanie oszczędza rozczarowania przy słoiku. Kalifornijska jest miękka i błyszcząca. Jest tylko suszona, często konserwowana sorbinianem potasu, więc nie ma w niej dymu, a to właśnie dym robi w tym zakwasie całą różnicę.

Tradycyjna polska śliwka wędzona wygląda skromniej: jest matowa, mocno pomarszczona i pachnie jak ognisko. Przy zakupie zawsze najpierw sprawdzam zapach. Jeśli przez opakowanie nie czuć dymu, odkładam paczkę z powrotem. Pewnym wyborem jest suska sechlońska. Pestka nie przeszkadza, do słoika możesz wrzucić owoce całe albo wydrylowane.
Kiedy nastawić zakwas na Wigilię?
Sama fermentacja trwa około 5–7 dni w temperaturze pokojowej. Słoik powinien stać w ciepłym, zacienionym miejscu, więc w grudniu omijam chłodny parapet i stawiam go na blacie z dala od okna.
Gotowy zakwas, przecedzony i przelany do wyparzonych butelek, wytrzyma w lodówce nawet kilka tygodni. Dlatego nie zostawiam go na ostatnią chwilę. Nastawiam słoik z wyraźnym zapasem, tak żeby przed gotowaniem barszczu zakwas był już odcedzony i schłodzony. Nawet jeśli fermentacja potrwa pełny tydzień, w dniu Wigilii nie muszę się niczym stresować.
Proporcje i nastawianie krok po kroku
Na jeden duży słoik potrzebujesz:
- 1 kg twardych, ciemnoczerwonych buraków,
- 1 l przegotowanej, ostudzonej wody,
- 1 czubatej łyżki niejodowanej soli kamiennej (około 25 g),
- 4–5 tradycyjnych śliwek wędzonych,
- ząbków czosnku,
- 4 ziaren ziela angielskiego i liści laurowych,
- 1 łyżeczki czarnego pieprzu w ziarnach.
- Słoik albo kamionkowy garnek wyparz wrzątkiem. Musi być idealnie czysty.
- Buraki umyj, obierz i pokrój w średnie plastry lub półplasterki. Czosnek obierz i przekrój wzdłuż.
- Sól dokładnie rozpuść w letniej, przegotowanej wodzie.
- Na dno wrzuć przyprawy i czosnek. Potem ciasno układaj buraki, przekładając je śliwkami, mniej więcej do trzech czwartych wysokości słoika.
- Zalej solanką i przykryj gazą zabezpieczoną gumką recepturką albo luźno nałożoną nakrętką, żeby gazy z fermentacji mogły uchodzić.
Buraki 2 cm pod solanką, inaczej spleśnieją
To zasada, której pilnuję najbardziej. Solanka musi przykrywać buraki, czosnek i śliwki na co najmniej dwa centymetry. Wystarczy jeden plaster wystający ponad powierzchnię, a po kilku dniach pojawi się na nim pleśń.
Warzywa dociskam małym, wyparzonym talerzykiem. Gdy talerzyk nie mieści się w słoiku, sprawdza się mniejszy słoiczek wypełniony wodą. Po trzech dniach zbieram czystą łyżką białą pianę, która jest zwykłym efektem fermentacji. Zielonkawy, kożuchowaty nalot to już pleśń, a nie piana.
Jak dodać zakwas do barszczu
Po 5–7 dniach przecedzam zakwas przez gęste sitko i przelewam do wyparzonych butelek. Do barszczu wlewam go dopiero na samym końcu gotowania, do gotowego wywaru warzywno-grzybowego. Zupa dostaje wtedy głęboki, rubinowy kolor i dymno-leśną nutę, której nie da żaden kupny koncentrat z butelki.